Έρευνα:-Η-γυναίκα-μέσα-από-τη-ματιά-των-ελληνικών-media

Έρευνα: Η γυναίκα μέσα από τη ματιά των ελληνικών media

Αθλητικα

«Έφαγες ένα χαστουκάκι, και τι έγινε;»

Στην εποχή μας, η κακοποίηση των γυναικών έχει γίνει πια… φαινόμενο, με αποτέλεσμα να ενισχύεται ακόμα περισσότερο η ανισότητα των φύλων και να υποβαθμίζεται η θέση της γυναίκας. Η ζυγαριά, όσο κι αν κάποιοι το προσπαθούν, δεν είναι εύκολο να βρει μια αρμονική ισορροπία.

Οι μορφές της κακοποίησης είναι πολλές, όπως η σωματική κι η λεκτική, ο τραυματισμός, η επίθεση, η παραβίαση, ο βιασμός, οι άδικες πρακτικές, τα εγκλήματα και άλλα είδη επιθέσεων. Και δυστυχώς, η κακοποίηση των θυμάτων συνεχίζει να υφίσταται και μετά την τέλεση του όποιου γεγονότος, με όσα λέγονται ή γράφονται στον Τύπο.

Κι αυτό, διότι συνεχίζεται η… διαιώνιση διαφόρων (εκ)φράσεων, οι οποίες κάνουν ακόμα πιο ισχυρή την – λανθασμένη – πεποίθηση ότι η γυναίκα είναι το «ασθενές φύλο». Όπως, για παράδειγμα, όταν ακούγονται σε ένα μέσον, όπως η τηλεόραση, την οποία έχει ο κάθε Έλληνας στο σπίτι του, εκφράσεις όπως «ποια γυναίκα δεν έχει φάει ένα χαστούκι πάνω σε τσακωμό; Όποια δεν έχει φάει λέει ψέματα». Μαντέψτε· δεν λένε όλες ψέματα! Ή «δεν έχει γεννηθεί η γυναίκα που θα με κάνει κουμάντο», «είμαι ανατολίτης», «η γυναίκα στην Ελλάδα πρέπει να περιποιείται τον άντρα και τα παιδιά της», «η καλή νοικοκυρά είναι δούλα και κυρά».

Οι φράσεις αυτές, ακόμα και αν παρουσιάζονται με χιουμοριστική διάθεση, υποβαθμίζοντας το υφιστάμενο γεγονός, είναι που φυτεύουν τον σπόρο της κακοποίησης σε κάθε σπιτικό, με αποτέλεσμα αυτό το κακορίζικο δέντρο να μεγαλώνει και να βγάζει πολλά άσχημα παρακλάδια.

Άλλα παραδείγματα; Μια κοπέλα γυρνάει σπίτι της το βράδυ και ένας επιδειξίας την κυνηγάει μέχρι το κατώφλι της πόρτας της ή στη χειρότερη – απευκταία – περίπτωση, πέφτει θύμα ενός βιαστή. Ή έχει παρενοχληθεί από ένα συμφοιτητή της και την επόμενη ημέρα βλέπει το συμβάν να γελοιοποιείται από παρουσιαστές, με ατάκες τύπου «έσταζε το ταβάνι;», «τού έπεσε ο καφές του από πίσω και την πιτσίλισε», «ε, την πιτσίλισε, αλλά όχι ο καφές», «ε, ναι ρε παιδιά στην πλάτη, αφού ήταν από πίσω, πώς θα πάει μπροστά, θα κάνει γκελ;», «υπήρχε συναίσθημα ανάμεσα στους δύο;», αλλά και αναπαράσταση!

Η κοπέλα αυτή δεν καλείται να ξεπεράσει μόνο το δικό της σοκ, όσο και τη δημόσια διαπόμπευσή της, η οποία δεν έχει λόγο ύπαρξης. Δεν είναι λίγες οι φορές, άλλωστε, που έχουν ειπωθεί ανεκδιήγητες ατάκες περί ντυσίματος («φορούσε κοντό φόρεμα» ή «ήταν πάντα αυστηρή στο ντύσιμό της»), ώρας επιστροφής στο σπίτι («τι δουλειά είχε εκείνη την ώρα έξω», «γύρισε αργά»), επιλογών ή συμπεριφοράς («κάτι θα έκανε και θα προκάλεσε», «ήταν ελεύθερο πνεύμα»).

Σε μία τέτοια υπόθεση, είναι ανήκουστο πως, αντί να στοχοποιείται η αποτρόπαια πράξη αυτή καθαυτή και ο θύτης, η κοπέλα είναι αυτή που πρέπει να «αποδείξει» ότι δεν είναι… ελέφαντας, αλλά το θύμα, μα, πάνω από όλα, ένας άνθρωπος, ο οποίος έτυχε να ζήσει ένα φρικτό γεγονός στα χέρια ενός «αρρωστημένου» μυαλού και χρήζει σεβασμού.

Αντ’ αυτού, στεκόμαστε στο αν ο θύτης είναι «ωραίο ή μορφωμένο παιδί», αν «μπορεί να έχει όποια θέλει», αν έχει οικονομική άνεση ή αν δεν είχε δώσει ποτέ δικαιώματα στη γειτονιά («ήταν καλό παιδί»). Λες και η ομορφιά, η εκπαίδευση ή το ότι δεν «φωνάζει» στους γείτονες τις αρρωστημένες του ορέξεις, είναι πρόδηλα κριτήρια για την κακοποιητική συμπεριφορά που έχει αναπτύξει κάποιος στα χρόνια της ζωής του.

Όσο για τις γυναικοκτονίες, που αποτελούν την ακραία μορφή έμφυλης και σεξιστικής βίας και τα τελευταία χρόνια η χώρα μας μετρά το ένα θύμα μετά το άλλο; Και πάλι η θέση της γυναίκας περνά από αμφισβήτηση, τουλάχιστον σε πρώιμο στάδιο, αφού «απείλησε τον σύζυγό της με διαζύγιο», «σηκώθηκε κι έφυγε από το σπίτι με τα παιδιά», «δούλευε», «βγήκε με τις φίλες της και γύρισε αργά», «ο άντρας της ζήλεψε».

Όλα αυτά κρύβουν μέσα τους μια «δικαιολογία» κι ένα ελαφρυντικό, ότι «η γυναίκα κάτι έκανε κι ο άντρας “φυσιολογικά” αντέδρασε», με αποκορύφωμα την φράση «έγκλημα πάθους», που στηρίζεται στο ότι ο άνδρας προχώρησε στην αποτρόπαια πράξη του, επειδή «αγαπούσε». Κάτι που φυσικά δεν υφίσταται, αφού η αγάπη, το όμορφο αυτό συναίσθημα, δεν είναι ικανό να οπλίσει το χέρι ενός ανθρώπου, όπως είναι ο θυμός και η κτητικότητα.

Η χρησιμοποίηση τέτοιων λέξεων στην ειδησεογραφία (έντυπη, τηλεοπτική & digital), ενισχύει τα έμφυλα στερεότυπα και ουδόλως τα αμφισβητεί. Αντιθέτως, συμβάλλουν στην καλλιέργεια της κακοποίησης στην κοινωνία και στη συντήρησή της, καθώς παρουσιάζεται ένα κατακριτέο γεγονός ως «φυσιολογικό», την στιγμή που στην πραγματικότητα μόνο αυτό δεν είναι.

Αξίζει να σημειωθεί πως, σύμφωνα με την έκθεση του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου για τα ΜΜΕ του 2015, μόνο το 4% των ιστοριών που παρουσιάζονται από τα ΜΜΕ αμφισβητεί τα στερεότυπα του φύλου.